ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót Podatek od spadków i darowizn Czy odwołanie darowizny zwalnia z zapłaty podatku?

czwartek, 22 września 2011 15:39

Czy odwołanie darowizny zwalnia z zapłaty podatku?

Opublikowane przez:  Zespół Ekspertax

Odwołanie darowizny nie ma wpływu na obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn, który powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2011 r. (II FSK 540/10).

W niniejszej sprawie rodzice darowali córce udziały w spółce z o.o. (dokonano zmiany wpisu w KRS). Jednak następnie odwołali darowiznę. Naczelnik urzędu skarbowego ustalił obdarowanej podatniczce zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn w kwocie 46.468 zł. Podatkowy organ odwoławczy utrzymał w mocy te decyzję.

Organ wyjaśnił, że w dniu 15 marca 2007 r. została zawarta umowa darowizny pomiędzy skarżącą (jako obdarowaną), a jej rodzicami (jako darczyńcami), dotycząca dwudziestu udziałów w spółce o wartości 699.180 zł. Umowa została zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Na podstawie powyższej umowy, w dniu 27 marca 2007 r. dokonano wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym dla spółki z o. o., uwzględniającego podatniczkę jako wspólnika posiadającego dwadzieścia udziałów w spółce.

Natomiast w dniu 23 października 2008 r. wpłynęło do urzędu skarbowego pismo z dnia 15 marca 2007 r., odwołujące darowiznę udzieloną podatniczce przez jej rodziców. Oświadczenie zostało złożone w formie pisemnej, z datą 15 maja 2005 r., a podpisy notarialnie poświadczone w dniu 13 października 2008 r.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że na podstawie umowy darowizny z dnia 15 marca 2007 r., podatniczka występowała jako udziałowiec ww. spółki, biorąc udział w nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólników, podpisując niezbędną dokumentację i figurując jako wspólnik na liście obecności. Natomiast podpisy na piśmie z dnia 15 marca 2007 r., odwołującym przedmiotową darowiznę, zostały notarialnie poświadczone dopiero po otrzymaniu wezwania naczelnika urzędu skarbowego do wyjaśnienia sprawy darowizny udziałów. Dopiero wówczas zgłoszony też został wniosek o zmianę danych w rejestrze przedsiębiorców. Postanowieniem z dnia 23 marca 2009 r. sąd rejestrowy wykreślił podatniczkę jako wspólnika spółki.

Zdaniem organu podatkowego, w tym przypadku odwołanie darowizny nie ma wpływu na obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn, który powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń – art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 ze zm.).

Organ odwoławczy zauważył przy tym, że podatniczka nie skorzystała ze zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, ponieważ darowizna nie została zgłoszona do dnia 15 kwietnia 2007 r. (w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, tj. od daty zawarcia umowy darowizny). Konsekwencją niedotrzymania wskazanego terminu było, zgodnie z art. 4a ust. 3 ww. ustawy, opodatkowanie nabycia ww. majątku na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.



Za błędne organ odwoławczy uznał też stanowisko podatniczki, że wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny, ponieważ nie znajduje to potwierdzenia w treści art. 5 Kodeksu spółek handlowych oraz w art. 38 ust. 8 i art. 45 ust. 5 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Sąd wojewódzki (WSA w Bydgoszczy wyrok z dnia 16 grudnia 2009 r., I SA/Bd 840/09) stwierdził, że z ustaleń faktycznych sprawy wynika, iż wprawdzie umowa darowizny z dnia 15 marca 2007 r. nie została zawarta w odpowiedniej formie, tj. w formie aktu notarialnego, jednakże mając na uwadze, że przyrzeczone świadczenie zostało spełnione (wpis do KRS), należało uznać, iż umowa ta jest ważna. Tym samym, skoro umowa darowizny z dnia 15 marca 2007 r. jest ważna, to na mocy art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn powstał w tym dniu obowiązek podatkowy.

Przy tym skarżąca nie mogła skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ww. ustawy, skoro nie zgłosiła nabycia darowizny do dnia 15 kwietnia 2007 r. Tym samym należało opodatkować wartość przekazanych udziałów na zasadach określonych dla nabywców zaliczanych do I grupy podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, stwierdzając, że w postępowaniu podatkowym przesłuchano strony umowy darowizny i wyjaśniono w sposób niebudzący wątpliwości, że przy zawieraniu umowy zamiar stron był jednoznaczny i wypełniał znamiona umowy darowizny, określone w art. 888 Kodeksu cywilnego (darczyńcy zobowiązali się do bezpłatnego przeniesienia na rzecz obdarowanej 20 udziałów w spółce z o.o. kosztem pomniejszenia swojego majątku). Przed dokonaniem darowizn na rzecz skarżącej (oraz jej rodzeństwa) darczyńcy posiadali 100 udziałów w spółce, po przekazaniu darowizn (4 razy po 20 udziałów) pozostało im 20 udziałów).

Umowa nie została wprawdzie zawarta w formie aktu notarialnego (por. art. 890 § 1 Kodeksu cywilnego) ale spełniała warunki przewidziane dla umowy zbycia udziałów w spółce z o.o. Stosownie bowiem do art. 180 Kodeksu spółek handlowych w zw. z art. 890 §2 Kodeksu cywilnego zbycie udziału powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Przepis art. 890 §2 Kodeksu cywilnego stanowi, że przepisy powyższe (tj. §1 art. 890 kodeksu cywilnego) nie uchybiają przepisom, które ze względu na przedmiot umowy darowizny wymagają zachowania szczególnej formy dla oświadczeń obu stron. Taki właśnie wymóg wprowadzono w art. 180 Kodeksu spółek handlowych odnośnie do zbycia udziału w spółce kapitałowej.

Niezależnie od powyższego w zaskarżanym wyroku trafnie zaakceptowano stanowisko organów podatkowych, że mimo niesporządzenia aktu notarialnego obejmującego oświadczenia darczyńców umowa ta była ważna z uwagi na to, że przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Świadczą o tym okoliczności przytoczone w wyroku (ujawnienie nowej listy wspólników w KRS, udział skarżącej w zgromadzeniu wspólników w charakterze udziałowca).

Niezależnie od tego w wyroku WSA nie ma mowy o aktualizacji obowiązku podatkowego z upływem terminu określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, lecz o warunkach zwolnienia od podatku nabycia własności rzeczy lub praw przez m.in. zstępnych. W wyroku podkreślono, że prawidłowo ustalono w sprawie datę powstania obowiązku podatkowego i wymierzono podatek stosownie do powołanych w decyzji przepisów prawa materialnego, regulujących opodatkowanie nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Wskazany w skardze przepis art. 4a ust. 1 ustawy podatkowej w żadnym razie nie reguluje obowiązku podatkowego, lecz warunki zwolnienia nabycia rzeczy i praw majątkowych z podatku, których to warunków skarżąca nie spełniła (nie zgłosiła w terminie miesięcznym nabycia praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego).

Jeżeli masz pytania na temat opodatkowania umowy darowizny, napisz do mnie: kontakt@ekspertax.pl

powrót Podatek od spadków i darowizn Czy odwołanie darowizny zwalnia z zapłaty podatku?

Szukaj:


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________