ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót VAT Nie ma VAT od świadczeń socjalnych

poniedziałek, 07 listopada 2011 20:26

Nie ma VAT od świadczeń socjalnych

Napisane przez  Dorota Ryterska, prawnik

Pracodawca nie ma obowiązku opodatkowania podatkiem VAT czynności podejmowanych w ramach ZFŚS polegających na przekazywaniu przez niego towarów i usług na rzecz osób uprawnionych za częściową odpłatnością ponoszoną przez te osoby. Tak uznał Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi (interpretacja indywidualna z dnia 21 października 2011 r.).

 

Organ podatkowy udzielił odpowiedzi na pytanie podatnika, czy w przypadku wykonywania czynności związanych z udzieleniem świadczeń z ZFŚS częściowo odpłatnych przez pracowników, spółka nie występuje w roli podatnika podatku VAT i w związku z powyższym nie przysługuje jej prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od nabytych towarów i usług finansowanych ze środków ZFŚS z częściową odpłatnością pracowników oraz nie ma obowiązku opodatkowania powyższych czynności w części środków zwracanych przez pracowników na wyodrębnione konto ZFSŚ.

Zdaniem spółki, po dokonaniu analizy przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, w przypadku zakupu od osoby trzeciej świadczenia w części finansowanego z ZFŚS, jak np. wczasów dla pracowników i emerytów, kolonii i obozów dla dzieci pracowników, karnetów uprawniających do korzystania z basenów, siłowni innych obiektów sportowych, biletów do kina, teatru, kompleksowych usług polegających na organizowaniu określonej imprezy kulturalnej (świadczenia socjalne) - pracodawca występuje jako podmiot administrujący środkami funduszu a spółka nie jest w tym zakresie podatnikiem podatku VAT.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawa o VAT określa co należy rozumieć przez działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ww. ustawy, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Działania podejmowane przez spółkę w ramach ZFŚS nie podlegają przepisom ustawy o VAT, gdyż nie są przejawem działalności gospodarczej, lecz jedynie działalnością socjalną, do której obliguje podatnika odrębna ustawa.

Cała bowiem operacja gospodarcza związana z funduszem przebiega poza sferą aktywności biznesowej spółki. W konsekwencji spółka nie ma prawa odliczyć podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących powyższe zakupy, jak również nie powoduje to konieczności opodatkowania podatkiem VAT części środków zwracanych przez pracowników na wyodrębnione konto ZFŚS.

Jest to jedyne rozwiązanie pozwalające na zachowanie podstawowych zasad podatku VAT, a mianowicie: opodatkowania konsumpcji przy jednoczesnym zachowaniu zasady niewpływania poprzez podatek VAT na działanie w wolnej konkurencji oraz zasady neutralności podatku dla podmiotów gospodarczych. Ponadto świadczenie usług podlega opodatkowaniu tylko wówczas, gdy jest wykonywane przez podatnika podatku od towarów i usług działającego dla tych czynności w takim charakterze. Wymóg ten wynika także bezpośrednio z dyrektywy 2006/12/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 347).

Zgodnie z przepisami ustawy o zfśs, pracodawca zatrudniający więcej niż 20 osób jest zobowiązany do utworzenia funduszu socjalnego a następnie administrowania nim. Pracodawca zatem wykonuje jedynie czynności techniczno-administracyjne, do których obliguje go cytowana ustawa a spółka nie działa jako podatnik VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, ponieważ nie prowadzi działalności gospodarczej w celu dysponowania funduszem socjalnym, aby w jego ramach udzielać świadczeń socjalnych.

Stąd też uzasadnione jest stanowisko spółki, iż skoro działalność w tym zakresie jest nieopodatkowana, nie przysługuje jej prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu poniesionych na rzecz pracowników wydatków sfinansowanych z ZFŚS (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT), jak również nie powoduje konieczności opodatkowania podatkiem VAT części środków zwracanych przez pracowników.

Fakt częściowej odpłatności pracownika za usługi finansowane z ZFŚS, które zasilają fundusz, nie zmieniają roli spółki, w jakiej występuje przy jej realizacji - jako administrator środków ZFŚS. Gdy usługa podmiotu trzeciego na rzecz pracowników jest finansowana ze środków ZFŚS, czy to w całości czy to w części przez pracowników, wpłacających swoją należność na rachunek funduszu - spółka w tej sytuacji nie działa w charakterze podatnika VAT. Spółka swoje czynności administrowania ZFŚS wykonuje nieodpłatnie, gdyż należności uiszczane przez pracowników na poczet podmiotu trzeciego nie stanowią wynagrodzenia spółki lecz zwrot kosztów na wyodrębnione konto funduszu.

Jak wynika z treści art. 2 pkt 1 ustawy o zfśs, przez działalność socjalną rozumie się usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego, udzielanie pomocy materialnej - rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową. W myśl pkt 5 powołanego przepisu, osobami uprawnionymi do korzystania z funduszu są pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści - byli pracownicy i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ww. ustawy, prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z funduszu.

Z powołanych przepisów wynika, iż zakładowa działalność socjalna dotyczy określonych rodzajów świadczeń pracodawcy na rzecz pracownika i tylko te świadczenia mogą być finansowane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Ponadto fundusz jest tworzony na rzecz załogi pracodawcy i prawo do korzystania ze świadczeń finansowanych z funduszu jest kolektywnym prawem załogi.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zfśs, przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu. Jak stanowi ust. 2 cyt. przepisu, zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu, z uwzględnieniem ust. 1, oraz zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalonym zgodnie z art. 27 ust. 1 www. ustawy albo z art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).

W myśl natomiast art. 10 i art. 12 ustawy o zfśs, środkami funduszu administruje pracodawca i gromadzi je na odrębnym rachunku bankowym.
Zakres czynności i rola pracodawcy w przypadku wykonywania przez niego obowiązków nałożonych przez ustawę o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych zostały wyjaśnione w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 maja 2010 r., I SA/Wr 186/10 podzielając stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 2 września 2008 r., I FSK 1076/07 i w wyroku WSA z dnia 18 września 2009 r., I SA/Wr 1109/09 stwierdził, że"administrowanie przez pracodawcę środkami funduszu socjalnego oznacza wykonywanie obowiązków i uprawnień określonych dla pracodawcy w ustawie o ZFŚS, a w szczególności: zapewnienie obsługi technicznej, kadrowej i finansowej niezbędnej do funkcjonowania funduszu w zakładzie oraz odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów ustawy o zfśs.

Administrowanie nie jest tożsame z wyłącznym dysponowaniem. ZFŚS jest funduszem specjalnym, co oznacza, że pracodawca jest administratorem funduszu i nie może dowolnie dysponować środkami socjalnymi, które są prawnie rachunkowo wyodrębnione z innych jego środków finansowych. Właścicielem środków zgromadzonych na rachunku funduszu jest ZFŚS, a nie zakład pracy.

Trzeba przy tym mieć na względzie także to, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy środki Funduszu zwiększa się między innymi (pkt 1) o wpływy z opłat pobieranych od osób i jednostek organizacyjnych korzystających z działalności socjalnej. W przypadku, w którym dany wydatek jest częściowo finansowany również przez pracownika, pracodawca, odbierając i przekazując określone środki poza rachunkiem Funduszu, działa jedynie jako swego rodzaju pośrednik (nie rozpoznając z tego tytułu żadnych kosztów ani przychodów dla celów CIT), a jego czynności związane są ściśle z rolą administratora ZFŚS.

Tym samym w takich sytuacjach, w których pracodawca najczęściej realizuje swoje zadania socjalne poprzez zakup finansowanych z ZFŚS usług od podmiotów trzecich, jak np. wczasów dla pracowników, karnetów uprawniających do korzystania z siłowni, basenów i innych obiektów sportowych, biletów do kina, teatru, kompleksowych usług polegających na organizacji określonej imprezy kulturalnej - pracodawca występuje jedynie jako podmiot administrujący środkami Funduszu i nie jest w tym zakresie podatnikiem VAT.

Podnieść również należy, że w przypadku częściowego partycypowania w kosztach nabytych usług obcych przez pracowników, trudno uznać, że odpłatność czyniona przez pracownika ma charakter wynagrodzenia za usługę pracodawcy, gdyż jego usługa w tym zakresie - jako administratora Funduszu - ma charakter jedynie pośredniczenia w udostępnieniu pracownikowi usługi obcej, sfinansowanej ze środków Funduszu, z tytułu którego to działania pracodawca nie uzyskuje żadnego wynagrodzenia, gdyż odpłatność pracownika przekazywana jest na rachunek ZFŚS.

W orzecznictwie ETS podkreśla się element dochodowości (odpłatności) jako element konieczny uznania działalności podatnika za działalność gospodarczą w rozumieniu VI Dyrektywy VAT. Całkowity brak odpłatności eliminuje podmiot z systemu VAT, który obejmuje działalność gospodarczą, a nie wszelką działalność (por. wyrok ETS 88/81 w sprawie Staatssecretaris van Financien a Hong-Kong Trade Development Council, a także komentarz do art. 15 ustawy o VAT W. Maruchin, VAT. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2005, wyd. II)."

W analogicznej jak przedstawiona we wniosku sprawie, orzekał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie: "administrując funduszem, podatnik - pracodawca wykonuje jedynie czynności administracyjno - techniczne, które pozostają poza całkowitą sferą jego aktywności i działalności gospodarczej. Stąd też uzasadnione jest stanowisko, iż skoro jego działalność w tym zakresie jest nieopodatkowana, nie przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu poniesionych na rzecz pracowników wydatków sfinansowanych z ZFŚS (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT).

Odnosi się to zarówno do sytuacji, kiedy pracodawca finansuje z funduszu w całości wydatki na rzecz pracowników, jak również gdy czyni to w części, a pozostałą część finansuje sam pracownik, który w ten sposób nie finansuje zakładu pracy, lecz podmiot świadczący faktycznie daną usługę - sprzedaż. To bowiem ostatecznie pracownik jest ostatecznym finalnym konsumentem nabytej usługi - towaru od podmiotu trzeciego, która w całości - również w zakresie podatku - jest sfinansowana z ZFŚS, lub w części z tego funduszu, a w części przez samego pracownika. Podatek naliczony przez podmiot trzeci od tej usługi - towaru (podatek należny usługodawcy - sprzedawcy) nie podlega odliczeniu przez żaden z podmiotów, skoro realizowana przez niego usługa zostaje skonsumowana przez odbiorcę finalnego, a pracodawca - administrator nie jest obciążony z tytułu pełnienia swojej funkcji obowiązkiem podatkowym" (wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 maja 2010 r., I SA/Lu 42/10).

Jak wynika z powyższego, zakup towarów lub usług dokonany w ramach działalności socjalnej nie wywołuje żadnych skutków w VAT zarówno w przypadku, gdy cała wartość towaru (usługi) finansowana jest ze środków ZFŚS, jak i w przypadku, gdy częściową odpłatnością obciążani są pracownicy.

Jednocześnie spółce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT z faktur podatku VAT z faktur dokumentujących ww. zakupy. Nie ma również konieczności wykazywania VAT należnego. Oznacza to, że spółka realizując zadania wynikające z przepisów ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych nie działa jako podatnik VAT i w konsekwencji wykonywane zgodnie z regulaminem ZFŚS czynności w postaci przekazywania na rzecz pracowników towarów i usług świadczonych przez podmioty trzecie nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

Powyższe stanowisko zostało poparte w jednym z ostatnich wyroków NSA z 18 stycznia 2011 r., I FSK 91/10:

"w orzecznictwie ETS podkreśla się element dochodowości (odpłatności) jako element konieczny uznania działalności podatnika za działalność gospodarczą w rozumieniu VI Dyrektywy. Całkowity brak odpłatności eliminuje podmiot z systemu VAT, który obejmuje działalność gospodarczą a nie wszelką działalność. Ten element zdaniem Sądu, świadczy o tym, że podmiot dokonując czynności związanej z Funduszem nie wykonuje w tym zakresie czynności związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą".

powrót VAT Nie ma VAT od świadczeń socjalnych

Szukaj:


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________