ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót Podatki dochodowe Umorzenie wymagalnych należności daje przychód

środa, 23 listopada 2011 15:16

Umorzenie wymagalnych należności daje przychód

Opublikowane przez:  Zespół Ekspertax

Umorzenie wymagalnych należności wiąże się z przyznaniem korzyści majątkowej innemu podmiotowi bez ekwiwalentu, stanowi zatem dla tego podmiotu przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia. Tak wynika z wyroku z dnia 21 września 2011 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II FSK 534/10).

Korzyści jakie osiąga dłużnik z tytułu umorzenia należności stanowią dla tego dłużnika realne przysporzenie majątkowe, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W efekcie zwolnienia dłużnika z całości lub części długu, następuje u niego trwały przyrost majątku. Umorzenie zobowiązania oznacza zmniejszenie lub zlikwidowanie zobowiązania pieniężnego, skutkiem czego jest wystąpienie po stronie dłużnika określonej korzyści.

W wydanej interpretacji indywidualnej organ podatkowy uznał, że umorzone przez radę miasta należności stanowią dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w związku z tym na jednostce umarzającej ciąży obowiązek sporządzenia informacji na podstawie art. 42a ww. ustawy.

Organ podatkowy stwierdził, że z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika wprost, iż obowiązkiem jednostki organizacyjnej umarzającej należności jest wystawienie informacji PIT-8C osobie, dla której w danym przypadku będzie to realne przysporzenie majątkowe.

W przypadku jednak, gdy mimo podjętych prób, nie ma możliwości ustalenia danych osobowych tej osoby, które wymagane są do wypełnienia urzędowego formularza PIT-8C, nie sporządza się tej informacji. Nie sporządza się również i w przypadku osoby, która zmarła. Natomiast brak numeru NIP czy PESEL osoby, której umorzono należność, nie zwalnia z obowiązku wystawienia informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyznał rację organom podatkowym (I SA/Gl 394/09). W ocenie Sądu I instancji, umorzenie wymagalnych należności ciążących na osobach fizycznych, w związku z umowami, jakimi zawarły one z miastem, tzn. takich należności, których zapłaty urząd miasta mógł się skutecznie domagać kosztem majątku dłużników, jest przysporzeniem skutkującym powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu.

Rezygnacja z tych świadczeń przez wierzyciela stanowi, zdaniem Sądu, zwolnienie dłużnika z długu (art. 508 Kodeksu cywilnego) i oznacza uzyskanie po stronie dłużnika, podlegającego opodatkowaniu nieodpłatnego świadczenia wyrażającego się w zmniejszeniu określonych ciężarów majątkowych. Nie ma przy tym znaczenia, czy do umorzenia powyższych należności doszło na wniosek dłużnika, czy też nastąpiło z urzędu, stosownie do postanowień uchwały rady miasta.

Zdaniem Sądu, żaden przepis ustawy podatkowej nie pozwala na takie różnicowanie prawnopodatkowych skutków dokonanego umorzenia. Treść art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1, w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie wiąże powstanie obowiązku podatkowego z wystąpieniem określonego zdarzenia (tu - nieodpłatnego świadczenia), a nie formą aktywności podatnika.

Podsumowując Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że umorzenie osobie fizycznej należności wynikających ze stosunku cywilnoprawnego, niepozostających w związku z działalnością gospodarczą, podlega opodatkowaniu jako przychód z uzyskanego nieodpłatnego świadczenia, na podstawie art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, jednostkę dokonującą takiego umorzenia, kwalifikowanego jako wykonanie nieodpłatnego świadczenia, obarcza obowiązek złożenia informacji podatkowej na druku PIT-8C, na podstawie art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Sąd podzielił także stanowisko organu interpretacyjnego, że obowiązek ten nie dotyczy sytuacji, w których jest on praktycznie niewykonalny (tj. wtedy, gdy nie można ustalić miejsca pobytu dłużnika lub dłużnik nie żyje). Sam brak natomiast numeru NIP, czy też PESEL, a także niewielka wartość umarzanych zaległości nie uzasadniają odstąpienia od powyższego obowiązku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione stanowisko było trafne. NSA przypomniał o wynikającej z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zasadzie powszechności opodatkowania. Przepis ten stanowi, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jako że enumeratywne wyliczenie wszystkich podlegających opodatkowaniu rodzajów dochodów nie jest możliwe wyrazem powyższej zasady jest także ustanowienie na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 10 ust. 1 pkt 9) - kategorii przychodów z innych źródeł (tj. innych niż źródła wymienione w art. 10 pkt 1-8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), które w myśl art. 20 ust. 1 tej ustawy, obejmują obok określonych w tym przepisie i poprzedzonych zwrotem "w szczególności" rodzajów przychodów, także m.in. inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14.

Te "inne nieodpłatne świadczenia" zawierają się także w ogólnej definicji przychodów określonej w art. 11 ust. 1. Mowa jest o nich także w art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (przepisie ustanawiającym obowiązek sporządzania informacji na formularzu PIT-8C - czego dotyczyło bezpośrednio pytanie sformułowane we wniosku o wydanie interpretacji), poprzez nawiązanie w tym przepisie do art. 20 ust. 1 tej ustawy.

Wobec niezdefiniowania w ustawie podatkowej pojęcia "nieodpłatnego świadczenia" zasadnie Sąd odwołał się do stanowiska wyrażanego w tej mierze, a więc co do sposobu rozumienia tego pojęcia, w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, w tym zwłaszcza w powołanej uchwale NSA z dnia 16 października 2006 r., II FPS 1/06, w której przyjęto, iż ma ono szerszy zakres niż w prawie cywilnym, obejmuje bowiem wszelkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze (...), których skutkiem jest nieodpłatne, tj. nie związane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie mające konkretny wymiar finansowy.

Uchwała ta zapadła wprawdzie w związku z wątpliwościami dotyczącymi ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jednak jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji powołując się również na orzecznictwo sądowe (m.in. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., II FSK 1184/07), powyższa teza zachowuje swoją aktualność również w kontekście przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie ma bowiem podstaw do odmiennej interpretacji pojęcia "nieodpłatnego świadczenia", którymi obie ustawy podatkowe się posługują, na gruncie każdej z nich.

W świetle powyższych uwag zasadnie stwierdził Sąd I instancji analizując sytuację opisaną we wniosku o wydanie interpretacji, iż umorzenie przez miasto Katowice wymagalnych należności ciążących na osobach fizycznych z tytułu zawartych przez nie z miastem umów, stanowi dla tych osób przysporzenie skutkujące powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu.

Przysporzenie to jest realne i wymierne, bowiem dzięki takiemu umorzeniu osoba będąca jego beneficjentem zwolniona zostaje z obowiązku świadczenia kosztem swojego majątku, a więc konieczności jego uszczuplenia. Przychodem są nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów (wyroki NSA z dnia 8 czerwca 1994 r., SA/Kr 1239/93 i z dnia 6 kwietnia 1994 r., SA/Wr 1101/03). Umorzenie wymagalnych należności wiąże się z przyznaniem korzyści majątkowej innemu podmiotowi bez ekwiwalentu, stanowi zatem dla tego podmiotu przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia.

powrót Podatki dochodowe Umorzenie wymagalnych należności daje przychód

Szukaj:


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________