ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót Podatek od spadków i darowizn Czy darowizna zawsze musi nastąpić na rachunek bankowy obdarowanego?

środa, 23 listopada 2011 16:41

Czy darowizna zawsze musi nastąpić na rachunek bankowy obdarowanego?

Opublikowane przez:  Zespół Ekspertax

Nie budzi wątpliwości, iż w przypadku zwolnienia w podatku od spadków i darowizn nie wystarczy zawrzeć umowę darowizny, należy również zgłosić ten fakt organowi podatkowemu we właściwym terminie i udokumentować przekazanie darowizny na rachunek bankowy obdarowanego. Trudno jednak wywieść z analizowanego przepisu, że skorzystanie przez podatnika z przewidzianego tam zwolnienia może nastąpić tylko w sytuacji, gdy jest on posiadaczem rachunku bankowego i darowane środki pieniężne zostaną przekazane przez darczyńcę na ten właśnie rachunek bankowy.

Tak wynika z wyroku z dnia 28 kwietnia 2011 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (I SA/Łd 302/1).

Zwolnienie to przysługuje także wówczas, gdy kwota darowizny zostanie przekazana na konto bankowe, które wskaże nabywca pieniędzy, a ten rachunek bankowy nie musi należeć do nabywcy (obdarowanego). Wymogi dokumentacyjne w tym względzie służyć mają jedynie wykazaniu faktycznego otrzymania przedmiotu darowizny (środków pieniężnych), potwierdzać dokonanie przepływu środków pieniężnych stanowiących własność darczyńcy na rzecz obdarowanego.

 

Skoro w niniejszej sprawie przedmiotem darowizny nie były środki pieniężne, a określone prawo majątkowe, to dla zwolnienia przedmiotu darowizny z podatku od spadków i darowizn wystarczające było zgłoszenie darowizny, zgodnie z dyspozycją art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Nie było natomiast wymagane spełnienie przesłanki określonej w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W związku z tym organy podatkowe bezpodstawnie nałożyły zobowiązanie podatkowe, stwierdzając, iż nie została spełniona ustawowa przesłanka w postaci przekazania środków pieniężnych przez darczyńcę na rachunek bankowy obdarowanej albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Dodatkowo, nawet jeśli uznać, jak chcą tego organy podatkowe, iż przedmiotem umowy darowizny były środki pieniężne, to i tak w przedmiotowej sprawie winno znaleźć zastosowanie zwolnienie od podatku przewidziane w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Nie istniały jakiekolwiek podstawy do nakładania ciężaru podatkowego, gdyż przekazana na rachunek zbywcy kwota została we właściwym czasie zgłoszona do organu podatkowego (co spełniało ustawowe założenie dotyczące zapobieżenia fikcyjnym umowom przygotowywanym post factum). Jednocześnie kwota ta faktycznie znalazła się na rachunku zbywcy, co zostało dowiedzione w sposób bezsporny w toku postępowania.

Z treści umowy zawartej między darczyńcą i obdarowaną - było to zwolnienie z długu uregulowane w art. 509 Kodeksu cywilnego) wyraźnie wynikało, że przedmiotem tej umowy było bezpłatne świadczenie kwoty pieniężnej z majątku darczyńcy (matki) na rzecz obdarowanej (córki), a fakt przekazania tej kwoty pieniędzy na konto bankowe innej osoby, wskazanej przez obdarowaną, nie zmienia treści tej umowy.

W tym wypadku wyraźnie mieliśmy do czynienia ze wzbogaceniem obdarowanego kosztem majątku darczyńcy. Zresztą w doktrynie przyjmuje się, że świadczenie na rzecz obdarowanego w zakresie dokonania przysporzenia majątkowego, może w szczególności polegać na przeniesieniu określonych praw z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego (np. prawa własności), na zapłacie określonej sumy pieniężnej, ustanowieniu pewnych praw majątkowych (np. na ustanowieniu służebności osobistej), na zwolnieniu obdarowanego z długu, na zniesieniu prawa obciążającego cudzą rzecz, np. zniesienie hipoteki (zob. S. Dmowski (w:) G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu Cywilnego, t. II, 1999, s. 511).

Spór między stronami dotyczy zastosowania zwolnienia od podatku darowizny otrzymanej przez skarżącą i interpretacji przepisu art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

  1. zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz
  2. udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Organy podatkowe uważają - przyjmując zasadę, iż ulgi i zwolnienia podatkowe, winny być interpretowane ściśle, z wykluczeniem wykładni rozszerzającej lub zawężającej zakres ich stosowania - że skoro ww. przepisie ustawodawca użył sformułowania "ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy", to przekazanie środków pieniężnych, będących przedmiotem darowizny, na rachunek bankowy osoby trzeciej pozbawia podatnika możliwości skorzystania ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Sąd uznał jednak, że w tym przypadku takie założenie organów podatkowych jest błędne. Nie budzi wątpliwości, iż w przypadku zwolnienia przewidzianego w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie wystarczy zawrzeć umowę darowizny, należy również zgłosić ten fakt organowi podatkowemu we właściwym terminie i udokumentować przekazanie darowizny na rachunek bankowy obdarowanego.

Trudno jednak wywieść z analizowanego przepisu, że skorzystanie przez podatnika z przewidzianego tam zwolnienia może nastąpić tylko w sytuacji, gdy jest on posiadaczem rachunku bankowego (w rozumieniu art. 725 Kodeksu cywilnego) i darowane środki pieniężne zostaną przekazane przez darczyńcę na ten właśnie rachunek bankowy.

W ocenie Sądu, zwolnienie to przysługuje także wówczas, gdy kwota darowizny zostanie przekazana na konto bankowe, które wskaże nabywca pieniędzy, a ten rachunek bankowy nie musi należeć do nabywcy (obdarowanego). Wymogi dokumentacyjne w tym względzie służyć mają jedynie wykazaniu faktycznego otrzymania przedmiotu darowizny (środków pieniężnych), potwierdzać dokonanie przepływu środków pieniężnych stanowiących własność darczyńcy na rzecz obdarowanego.

Dodatkowo Sąd wskazuje na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że ustawodawca, wprowadzając przy zwolnieniu od podatku darowizny środków pieniężnych wymóg udokumentowania jej w określony sposób, dążył do uszczelnienia systemu podatkowego. Należy podkreślić, że jest to wymóg jedynie techniczny, związany z dokumentowaniem dokonanej darowizny i w żaden sposób nie wiąże się on z istotą zwolnienia.

Wprowadzając ten wymóg ustawodawcy nie chodziło przecież o przysporzenie korzyści bankom, spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym czy poczcie, lecz o faktyczne dokonywanie darowizn. Dlatego też konieczność potwierdzenia otrzymania darowizny dowodem przekazania "na rachunek bankowy nabywcy" należy uznać jedynie za niezręcznie sformułowanie wymogu technicznego, ponieważ z samej istoty zwolnienia można powyższe zamiary ustawodawcy wyinterpretować (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2010 r., II FSK 2028/08).

Podlega zwolnieniu od podatku nabycie tytułem darowizny środków pieniężnych, jeżeli nabycie to zostało zgłoszone organowi podatkowemu we właściwym czasie i udokumentowane dowodem przekazania na rachunek bankowy prowadzony dla innego, niż obdarowany, podmiotu, ale na rzecz obdarowanego. Sformułowanie użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn "na rachunek bankowy nabywcy" nie oznacza, że musi to być konto, jakie bank prowadzi dla obradowego (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2010 r., II FSK 1952/08).

powrót Podatek od spadków i darowizn Czy darowizna zawsze musi nastąpić na rachunek bankowy obdarowanego?

Szukaj:


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________