ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót Podatki dochodowe Obrót pustymi fakturami za paliwo. Brak kosztów i prawa do odliczenia VAT

wtorek, 28 lutego 2012 13:07

Obrót pustymi fakturami za paliwo. Brak kosztów i prawa do odliczenia VAT

Opublikowane przez:  Zespół Ekspertax

Sądy oddalają skargi podatników na wyroki dotyczące obrotu pustymi fakturami. W dniu 8 grudnia 2011 r. zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w takiej właśnie sprawie (II FSK 1124/10).

W uzasadnieniu NSA wskazał, że sama faktura nie tworzy kosztów. Ze względu na to, że faktura nie wystarcza, by uznać kwotę na niej wskazaną za koszt uzyskania przychodu, co ma znaczenie w przypadku faktur, co do których prawidłowości i rzetelności istnieją wątpliwości, w kosztach uzyskania przychodu można ujmować jedynie wydatki rzeczywiście poniesionych na wskazane dobra. Decydujące znaczenie dla uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu w rozumieniu art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma zatem fakt poniesienia wydatku, a nie posiadania dokumentu księgowego, który na taki fakt wskazuje (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 października 2009 r. I SA/Po 420/09).

Okoliczność, że faktury zostały wystawione przez podmiot nieuprawniony, czy też formalnie nieistniejący automatycznie nie przesądza o tym, że koszt dokumentowany taką fakturą nie jest kosztem uzyskania przychodu. Zwrócił na to uwagę NSA w wyroku z dnia 10 marca 2006 r. (FSK 2705/04, zob. też wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 lipca 2009 r. I SA/Kr 65/08).

W orzecznictwie wyrażane są poglądy, że dla rozstrzygnięcia o możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków z fikcyjnych,czy też, ogólnie mówiąc, "wątpliwych" faktur nie ma także znaczenia zawinienie bądź brak winy podatnika. Jak stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2008 r. (I SA/Gl 4/08, utrzymanym przez NSA wyrokiem z dnia 1 grudnia 2009 r. II FSK 1165/08):

 

"Wina bądź brak zawinienia podatnika nie zmienia faktu, że fikcyjna faktura (opatrzona danymi podmiotu, który w danym roku podatkowym nie był w rzeczywistości kontrahentem podatnika bądź przedstawiająca towar, który nie był przedmiotem obrotu) nie dokumentuje zdarzenia gospodarczego, a więc nie może stanowić dowodu w rozliczeniu podatkowym".

Trafnie przy tym zauważył Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie, że rozliczenie faktur VAT dotyczy okresu sprzed akcesji Polski do Unii Europejskiej i dlatego nie mogą znaleźć zastosowania w sprawie przepisy prawa i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości zapadłe na ich tle. Nadto, przywołane przez podatnika wyroki Trybunału Sprawiedliwości dotyczyły podatku VAT a nie podatku dochodowego od osób prawnych, który jest podatkiem niesharmonizowanym. Kwestie te zostały szczegółowo omówione i wyjaśnione stronie w uprzednio wydanym w stosunku do niej uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 22 lutego 2011 r. I FSK 383/10.

W wyroku tym NSA stwierdził, że prawo do odliczenia podatku VAT może być skutecznie wykonywane jedynie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury, dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem.

"W przypadku gdy podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy, faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanego w niej podatku".

NSA powołał się na wyroki z dnia 24 października 2007 r. I FSK 1340/06, I FSK 1341/06. NSA uznał w stosunku do podatnika, że określenie w przepisach przypadków, kiedy faktura stwierdzająca czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowiła podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, miało znaczenie prewencyjne i miało czynić z góry nieopłacalnymi próby wyłudzenia w ten sposób zwrotu podatku VAT.

Zdaniem NSA, prawo do odliczenia nie obejmowało jednak podatku, który podlegał zapłacie wyłącznie dlatego, że został wykazany w fakturze, która dokumentowała czynność w rzeczywistości niezrealizowaną. Faktura taka nie dokumentowała działalności gospodarczej, gdyż za taką "działalność" nie sposób uznać procederu polegającego na produkowaniu "pustych faktur". Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT, prawo do obniżenia podatku należnego dotyczy jedynie podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Faktura, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży, nie dokumentując legalnego (zgodnego z prawem) obrotu, jest bezskuteczna prawnie i w związku z tym nie może wywołać skutków podatkowych związanych z prawem do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

NSA wskazuje, że zagadnienie możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wydatków dokonanych na podstawie "fikcyjnych faktur", jak też możliwość dokonywania wnioskowanego przez podatnika oszacowania, była wielokrotnie badana i analizowana w innych orzeczeniach NSA. Skoro przeprowadzone postępowanie podatkowe wykazało, że transakcje były fikcyjne, co wynika chociażby z prawomocnego wyroku NSA, a zakup paliwa wskazanego w treści faktury nie miał miejsca, to poniesione przez podatnika wydatki dokumentowane przedmiotowymi fikcyjnymi fakturami nie miały żadnego związku z uzyskanym przez niego przychodem (por zob. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2003 r., I SA/Łd 332/02; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006 r., II FSK 1493/05; wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2008 r., II FSK 755/07; wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., II FSK 1904/08). Wydatek nieudokumentowany nie jest kosztem uzyskania przychodów.

Podatnik nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej, nie dokonywał zakupu paliwa, nie sprzedawał go, nie prowadził ewidencji, rejestrów sprzedaży, zakupów VAT oraz nie składał deklaracji VAT. Skoro tak, to nie było również kosztów związanych z tym zakupem. Pominięcie kosztów odnoszących się do fikcyjnego zakupu nie mogło powodować konieczności ustalenia pozostałych (rzeczywistych) kosztów uzyskania przychodów w drodze oszacowania (por. wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2006 r., II FSK 74/05; wyrok NSA z dnia 9 marca 2006 r., FSK 2705/04; wyrok NSA z dnia 24 lipca 2007 r., II FSK 974/06).

Jak zauważył NSA w wyroku z 6 czerwca 2011 II FSK 462/11, do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego polegającego na zakupie towaru, u konkretnego sprzedawcy, za konkretną cenę, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji. Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar i zużyć go w działalności gospodarczej aby wydatek ten móc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (wyroki NSA z dnia 20 lipca 2010 r., II FSK 418/09; z dnia 30 stycznia 2009 r., II FSK 1722/07; z dnia 30 stycznia 2009 r., II FSK 1405/07; z dnia 14 marca 2008 r., II FSK 1755/06; wyrok z dnia 19 grudnia 2007 r., II FSK 1438/06; z dnia 18 sierpnia 2004 r., FSK 958/04).

Zarazem, jak zauważył NSA w wyroku z dnia 21 lipca 2011 r., II FSK 1682/10:

"w przypadku, gdy poniesienie wydatku udokumentowanego nierzetelnym dowodem, zostałoby potwierdzone innymi, nie budzącymi wątpliwości dowodami, a wszelkie inne dane dotyczące transakcji odpowiadałyby rzeczywistości - wydatek taki mógłby stanowić koszt uzyskania przychodów".

Tezę tę potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2003 r., III RN 136/02, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że:

"jeżeli podatnik zamierzał zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów także kwoty objęte zakwestionowanymi przez organy podatkowe (fikcyjnymi) fakturami, to ciężar dowodu faktycznego wydatkowania przezeń tych kwot, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, w danym roku podatkowym, spoczywa właśnie na podatniku (por. także wyrok NSA z dnia 13 lipca 2011 r., II FSK 395/10)".

powrót Podatki dochodowe Obrót pustymi fakturami za paliwo. Brak kosztów i prawa do odliczenia VAT

Szukaj:


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________