ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót Podatek od spadków i darowizn Opodatkowanie nabycia spadku

poniedziałek, 09 kwietnia 2012 10:36

Opodatkowanie nabycia spadku

Opublikowane przez:  Zespół Ekspertax

Gdy ustalona wartość rynkowa rzeczy lub praw nabytych przez podatnika z I grypy podatkowej spadku nie przekracza kwoty 9.637 zł, to nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Natomiast w przypadku, gdy wartość rynkowa nabytej rzeczy lub prawa przekracza ww. kwotę, wówczas jej nadwyżka ponad wskazaną kwotę podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

W niniejszej sprawie podatnik nabył prawo do wkładu mieszkaniowego z tytułu przysługującego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Miał problem z ustaleniem jego wartości, która podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Ojciec podatnika zmarł w dniu 8 września 1993 r., postanowienie o nabyciu spadku uprawomocniło się w dniu 11 czerwca 2010 r.

Spadek jest uregulowany przepisami zawartymi w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). W myśl art. 922 §1 tej ustawy przez spadkobranie należy rozumieć przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób.

Zgodnie z art. 924 Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast stosownie do przepisu art. 925 tej ustawy spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Zaś powołanie do spadku, jak stanowi art. 926 Kodeksu cywilnego, wynika z ustawy albo z testamentu.

Z kolei na podstawie art. 1012 przytoczonej ustawy spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić, przy czym w myśl art. 1015 §1 Kodeksu cywilnego, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

W świetle natomiast art. 1025 §1 Kodeksu cywilnego, sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę, zaś notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. W związku z tym istnieje domniemanie, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Istotnym jest również, że stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem 6 miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku.

Zatem prawomocne postanowienie sądu ma charakter deklaratoryjny, stwierdza bowiem jedynie nabycie spadku przez spadkobiercę i nie może być wydane póki wszyscy znani spadkobiercy nie złożą oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku, nie później jednak niż przed upływem 6 miesięcy od otwarcia spadku. Nabycie przez podatnika spadku następuje w dacie jego śmierci.

Wobec powyższego nabycie przez podatnika spadku po ojcu w rozstrzyganym przypadku, nastąpiło w dacie jego śmierci, tj. 8 września 1993 r., stąd też w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. nr 222, poz. 1629) należy stosować przepisy ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r.) podatkowi od spadków i darowizn, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem spadku.

Stosownie zaś do art. 5 powołanej ustawy, obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych, a w wypadku darowizny obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na obdarowanym i darczyńcy. Powstaje on z kolei, zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 pkt 1, przy nabyciu w drodze dziedziczenia, z chwilą przyjęcia spadku. Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem i jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, to zgodnie z art. 6 ust. 4, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia.

Podstawę opodatkowania stanowi natomiast, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.

Wskazać przy tym należy, że wartość nabytego majątku, w tym nabytego w drodze dziedziczenia, ustala się na podstawie art. 8 ustawy o podatku od spadków i darowizn, który w ust. 1 stanowi, iż wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów. Z kolei wartość rynkową rzeczy i praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 8 ust. 3 ustawy).

Jeżeli zaś nabywca nie podał wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych lub wartość podana przez nabywcę według oceny naczelnika urzędu skarbowego nie odpowiada ich wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę - zgodnie z art. 8 ust. 4 przytoczonej ustawy - do określenia wartości rzeczy i praw lub podwyższenia tej wartości w terminie nie krótszym niż 14 dni. W razie nieudzielenia odpowiedzi lub podania wartości nieodpowiadającej wartości rynkowej, naczelnik urzędu skarbowego ustali wartość z uwzględnieniem opinii biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób przekroczy o 33% wartość podaną przez nabywcę, koszty opinii biegłych ponosi nabywca.

Przytoczone normy ustawy o podatku od spadków i darowizn ustanawiają generalną zasadę, w myśl której wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę. Ustawa ta nie daje jednak możliwości ustalania wartości w sposób dowolny. Warunkiem uznania określonej przez nabywcę wartości jest stwierdzenie, że "odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw" z dnia powstania obowiązku podatkowego (tj. np. dnia uprawomocnienia się postanowienia sądowego w sprawie stwierdzenia nabycia spadku).

Nabywca w drodze dziedziczenia wkładu mieszkaniowego z tytułu przysługującego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, może posiłkować się w określeniu jego wartości podaną przez spółdzielnię mieszkaniową w zaświadczeniu wartością, jeżeli odpowiadałaby ona jego wartości rynkowej na dzień powstania obowiązku podatkowego.

Natomiast w myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej kwotę 9.637 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej, do której stosownie do treści art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, zalicza się:

  1. małżonka,
  2. zstępnych (w tym dzieci),
  3. wstępnych,
  4. pasierba,
  5. zięcia,
  6. synową,
  7. rodzeństwo,
  8. ojczyma,
  9. macochę i
  10. teściów.

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, według następujących skal (art. 15 ust. 1):

W celu pobrania pliku w oknie Scribd naciśnij przycisk:

Skala podatku od spadków i darowizn 2012

W celu pobrania pliku w oknie Scribd naciśnij przycisk:

Przy czym przy ustalaniu wysokości podatku przyjmuje się kwoty wartości rzeczy i praw majątkowych określone w art. 9 ust. 1 oraz skale podatkowe obowiązujące w dniu powstania obowiązku podatkowego.

Podatnicy podatku są obowiązani, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania. Niemniej jednak obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika.

Reasumując, w sytuacji, gdy ustalona we wskazany powyżej sposób wartość rynkowa nabytego przez podatnika wkładu mieszkaniowego nie przekracza kwoty 9.637 zł, to zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie podlega ona opodatkowaniu omawianym podatkiem. Natomiast w przypadku, gdy wartość rynkowa nabytego wkładu mieszkaniowego przekracza ww. kwotę, wówczas jej nadwyżka ponad wskazaną kwotę podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Podatnikiem podatku od spadków i darowizn jest podmiot, który nabył majątek o wartości przekraczającej kwoty wolne, bez względu na to, czy nabycie to wiąże się ze spełnieniem przez nabywcę warunków do zastosowania ulg i zwolnień przewidzianych w ustawie. W konsekwencji oznacza to brak obowiązku składania zeznań podatkowych w podatku od spadków i darowizn przez podmioty nabywające majątek o wartości odpowiadającej kwotom wolnym.

Zatem, jedynie w sytuacji, gdy wartość nabytej rzeczy lub prawa przekracza kwotę 9.637 zł  podatnik będzie zobowiązany do złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznania podatkowego na druku SD-3 w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, przy czym termin ten winien być liczony w omawianym przypadku od dnia 11 czerwca 2010 r. (tj. daty uprawomocnienia się postanowienia, a zarazem - jak wyżej ustalono - daty powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn). (interpretacja indywidualna z dnia 27 października 2010 r. Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, ITPB2/436-147/10/MK).

powrót Podatek od spadków i darowizn Opodatkowanie nabycia spadku

Szukaj:


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________