ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót Podatki dochodowe Postępowanie w sprawie nieujawnionych przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach

czwartek, 10 maja 2012 17:22

Postępowanie w sprawie nieujawnionych przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach

Opublikowane przez:  Zespół Ekspertax

Obowiązkiem organów podatkowych, ustalających podatek z nieujawnionych przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu jest wskazanie w sposób nie budzący wątpliwości kwoty poniesionego wydatku oraz wartości zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych.

Z kolei na podatniku ciąży obowiązek wykazania źródeł przychodu i posiadanych wcześniej zasobów majątkowych uzasadniających poniesione w danym roku podatkowym wydatki. Tak uznał w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (II FSK 958/10).

Ustawodawca w art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wprowadził niewątpliwie restrykcyjną instytucję opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach bądź pochodzących ze źródeł nieujawnionych, posługując się odmiennymi od funkcjonujących generalnie mechanizmami prawnymi, w szczególności w zakresie ciężaru dowodu.

Wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych, zgodnie z ust. 3 przywołanego wyżej art. 20, ustala się, przyjmując za podstawę sumę poniesionych w roku podatkowym wydatków i wartość zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Zatem z art. 20 ust. 3 ww. ustawy wynika, że obowiązkiem organów podatkowych, ustalających podatek z nieujawnionych przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu jest wskazanie w sposób nie budzący wątpliwości:

  • kwoty poniesionego wydatku oraz
  • wartości zgromadzonych w tym roku zasobów finansowych.

Z kolei na podatniku ciąży obowiązek wykazania źródeł przychodu i posiadanych wcześniej zasobów majątkowych uzasadniających poniesione w danym roku podatkowym wydatki.

Do wszczęcia postępowania zmierzającego do ustalenia przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach może dojść wtedy, kiedy organ podatkowy:

  • rozporządza materiałem dowodowym potwierdzającym wysokość poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego mienia;
  • porównanie tych wydatków i wartości zgromadzonego mienia z mieniem zgromadzonym w tym roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzących z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania wskazuje na brak możliwości ich pokrycia z tych źródeł.

Przykładowo można tu powołać wyroki NSA: z dnia 21 marca 2007 r., II FSK 437/06, z dnia 27 września 2007 r., II FSK 1030/06, z dnia 27 września 2001 r., II FSK 1032/06.

Zarazem też wskazać w tym miejscu trzeba, że skoro wynik tej analizy przesądza o wszczęciu postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia kwoty zryczałtowanego podatku należnego z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, to strona - podatnik - powinna wykazać, że poniesione wydatki i zgromadzone mienie w danym roku podatkowym znajdowały pokrycie w ustalonym źródle przychodów lub posiadanym mieniu zgromadzonym w tym roku oraz w latach poprzednich, ona bowiem wywodzi z tego tytułu korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2005 r., FSK 2625/04; wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r., II FSK 1239/05; podobnie wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 stycznia 2006 r., I SA/Bk 235/05).

Z treści art. 20 ust. 3 ww. ustawy nie wynika, by zawierał on jakiekolwiek ograniczenia co do środków dowodowych, którymi można udowadniać wysokość poniesionych w roku podatkowym wydatków oraz zgromadzonego mienia, czy wysokość wpływów uzyskanych w roku podatkowym pochodzących ze źródeł opodatkowanych bądź wolnych od podatku i zasobów z lat poprzednich pochodzących z legalnych źródeł.

Z tych względów wpływy pochodzące z działalności gospodarczej nie mogą być utożsamiane z wykazanym w zeznaniu podatkowym dochodem z działalności gospodarczej, albowiem wielkość ta nie oddaje rzeczywiście pobranych ze spółki środków pieniężnych. Do obliczenia dochodu do opodatkowania przyjmuje się przychody należne jeżeli jeszcze nie zostały uzyskane, a pomniejsza się je o koszty, które nie w każdym przypadku muszą mieć charakter wydatku pieniężnego albo nie zostały jeszcze poniesione - koszty zarachowane.

Po drugie przepis ten nie reguluje także podstaw prawnych określania wielkości kwot wymienionych w jego hipotezie (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., II FSK 194/05). Rację ma zatem organ odwoławczy, iż w przypadku zobowiązań powstających w sposób wskazany w art. 21 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie to istnieje z mocy prawa od momentu zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże jego powstanie.

Skoro w przypadku zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych podatnik zobowiązany jest samodzielnie obliczyć wysokość należnego podatku w zeznaniu podatkowym i wpłacić go w ustawowo określonym terminie na rachunek właściwego urzędu skarbowego, to jeżeli organ podatkowy nie określi zobowiązania w innej wysokości, podatek dochodowy określony w zeznaniu jest podatkiem należnym (art. 45 ust. 6 ww. ustawy).

Do czasu określenia podatku w ostatecznej decyzji istnieje zatem domniemanie, że zobowiązanie podatkowe zostało określone przez podatnika prawidłowo. Nie można jednak twierdzić, jak to błędnie uczynił sąd I instancji, że istnienie tego rodzaju zeznania podatnika za 2002 r. rozliczającego się ze wskazanych w tym zeznaniu źródeł przychodów uniemożliwiało rozliczenie ujawnionych w tym samym okresie przychodów, które nie znalazły pokrycia w dochodach wskazanych w tym zeznaniu.

Istotą omawianej regulacji jest objęcie choćby częściowym opodatkowaniem osób osiągających nielegalne dochody, w szczególności prowadzących działalność gospodarczą w tzw. szarej strefie i ukrywających swoje rzeczywiste dochody. Przyjęcie odmiennej wykładni do, której przychylił się sąd I instancji prowadziłoby do sytuacji, że pokrycie wydatków podatnika i wartości zgromadzonego mienia następowałoby w oparciu o przychody nieopodatkowane, co w istocie omawiany przepis art. 20 ust. 1 i 3 ww. ustawy w analizowanej części, czyniłoby martwym.

Uwzględniając wskazaną powyżej argumentację Naczelny Sąd Administracyjny za przychody opodatkowane w rozumieniu art. 20 ust. 3 ww. ustawy rozumie takie przychody, które zostały ujawnione organowi podatkowemu, niezależnie od formy opodatkowania, w szczególności w złożonych organom podatkowym deklaracjach (zeznaniach), jak również wynikające z decyzji podatkowych.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił tym samym dotychczasową jednolitą linią orzecznictwa zgodnie, z którą jeżeli skarżący nie może wylegitymować się mieniem pochodzącym ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, a więc pochodzącym z przychodów mających cechę legalności, nie może dla zniweczenia opodatkowania przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach powołać się na przychody wcześniej ukryte przed opodatkowaniem, co do których termin przedawnienia zobowiązań podatkowych już upłynął (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2004 r., FSK 112/04; z dnia 12 grudnia 2006 r.,II FSK 71/06; z dnia 1 kwietnia 2010 r., II FSK 1934/08; z dnia 19 października 2010 r., II FSK 1167/10; z dnia 16 grudnia 2010 r., II FSK 1322/09).

powrót Podatki dochodowe Postępowanie w sprawie nieujawnionych przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach

Szukaj:


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________