ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót Podatki dochodowe Dostęp spadkobierców do środków znajdujących się na rachunkach bankowych zmarłych posiadaczy

wtorek, 05 listopada 2013 11:26

Dostęp spadkobierców do środków znajdujących się na rachunkach bankowych zmarłych posiadaczy

Opublikowane przez:  Zespół Ekspertax

Kwestia trudności w pozyskiwaniu przez uprawnione osoby (w szczególności spadkobierców czy osoby uprawnione z tytułu dyspozycji wkładem na wypadek śmierci) informacji o zawartych uprzednio przez zmarłego umowach z bankami lub innymi instytucjami finansowymi była przedmiotem analizy Komisji Nadzoru Finansowego.

Analizując zagadnienie odzyskania przez spadkobierców środków znajdujących się na rachunkach bankowych osób zmarłych, należy wskazać na regulację tzw. uśpionych rachunków bankowych zawartą w art. 60 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 z późn. zm.), zgodnie z którym "jeżeli umowa rachunku bankowego nie stanowi inaczej, ulega ona rozwiązaniu, gdy w ciągu dwóch lat nie dokonano na rachunku żadnych obrotów, poza dopisywaniem odsetek, a stan środków pieniężnych na tym rachunku nie przekracza kwoty minimalnej określonej w tej umowie".

Po tym okresie środki pieniężne znajdujące się na takim rachunku stają się nieoprocentowanym depozytem bankowym, który przechowywany jest bezterminowo, jako że potencjalne roszczenia deponentów z tego tytułu nie ulegają przedawnieniu (jak stanowi art. 731 Kodeksu cywilnego). W świetle polskiego prawa nie jest zatem możliwe, aby środki zdeponowane na rachunkach bankowych osób zmarłych przeszły na własność banku. Analogiczne przepisy dotyczą także środków przechowywanych na rachunkach w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych.

Osoby, które nie pozyskały wiedzy o podmiocie, z którym zmarły zawarł przed swoją śmiercią umowę, oraz o jej treści (np. bezpośrednio od odbiorcy usług finansowych przed jego śmiercią lub z treści pozostawionych dokumentów), z zasady mają trudności z pozyskaniem takiej wiedzy bezpośrednio od instytucji finansowej. Wynika to w szczególności z liczby instytucji finansowych, do których należałoby zwrócić się o przekazanie stosownych informacji, i konieczności posiadania dokumentów potwierdzających prawo do ubiegania się o taką informację. Zasadniczą przeszkodą w pozyskaniu potrzebnych danych jest jednakże ochrona takich informacji poprzez wprowadzenie w ustawach sektorowych przepisów o tajemnicy zawodowej.

W przypadku banków obowiązek zachowania tajemnicy bankowej został sformułowany w art. 104 ustawy - Prawo bankowe. Tajemnica bankowa to jeden z zasadniczych obowiązków każdego banku, a jej podstawowym celem jest ochrona praw klienta. Zgodnie z treścią przepisu art. 104 ust. 1 Prawa bankowego obowiązek zachowania tajemnicy bankowej dotyczy banków, osób w nich zatrudnionych oraz osób, za których pośrednictwem banki wykonują czynności bankowe. Zgodnie z przepisami ochroną objęte są wszystkie informacje dotyczące czynności bankowych i osób będących stronami umowy z bankiem, uzyskane w czasie negocjacji oraz w trakcie zawierania i realizacji umowy. Wyjątek stanowią jedynie te informacje, których ujawnienie jest niezbędne w celu należytego wykonania zawartej przez bank umowy.

Tajemnicą bankową objęte są także informacje dotyczące osób, które nie będąc stroną umowy, dokonały czynności pozostających w związku z zawarciem takiej umowy. Obowiązek objęcia informacji tajemnicą bankową istnieje od chwili rozpoczęcia negocjacji z bankiem i przekazania bankowi przez klienta pierwszych informacji aż do czasu zakończenia okresu przechowywania przez bank tych informacji w każdej formie, w tym również elektronicznej. Jest to okres znacznie dłuższy niż okres obowiązywania umowy zawartej z bankiem.

Z kolei Związek Banków Polskich badał możliwość zobowiązania banków do realizacji, zaproponowanego w jednej z interpelacji poselskich, obowiązku przekazywania środków pozostałych na rachunkach osób zmarłych ich spadkobiercom. Z dokonanej analizy wynika, że identyfikowanie przez banki zmarłych klientów oraz aktywne poszukiwanie ich spadkobierców byłoby zobowiązaniem niezwykle trudnym do praktycznej realizacji, jako że może chodzić o posiadaczy łącznie kilkudziesięciu milionów rachunków czy lokat terminowych.

Podejmowanie przez banki takich działań wiązałoby się z olbrzymimi kosztami, tym bardziej że depozyty bankowe przechowywane są na rzecz klienta bezterminowo. Również propozycja polegająca na ustawowym zobligowaniu klienta otwierającego rachunek bankowy, zakładającego lokatę terminową czy też nabywającego instrumenty finansowe do wskazywania spadkobierców, nie wydaje się chronić następców prawnych osób zmarłych przed uciążliwościami czy sporami wynikającymi np. z kwestionowania uprawnień wskazanych osób przez innych potencjalnych spadkobierców lub też relacji do ewentualnych odmiennych zapisów określonych przez zmarłego klienta w testamencie.
Odnosząc się do propozycji nadania spadkobiercom uprawnień do poszukiwania majątku wchodzącego do masy spadkowej za pomocą systemów Ognivo, Minister Finansów w piśmie z dnia 10 października 2013 r., (SPS-023-20561/13), zauważył, że opisane powyżej kwestie związane z obowiązkiem zachowania tajemnicy bankowej miałyby istotne znaczenie także przy wykorzystywaniu rejestrów elektronicznych do pozyskiwania informacji o rachunkach bankowych.

Jednocześnie, na podstawie pisma Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 marca 2013 r., wskazał, że Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje projekt założeń projektu ustawy o Krajowym Rejestrze Rachunków i Polis. Celem projektowanej regulacji jest ułatwienie lokalizowania składników majątkowych dla potrzeb związanych z postępowaniami prowadzonymi przez sądy i inne organy, tj. postępowań cywilnych, karnych i administracyjnych (w tym zabezpieczających i egzekucyjnych). Informacje z rejestru byłyby również wykorzystywane dla potrzeb realizacji zadań ustawowych organów kontroli skarbowej i generalnego inspektora informacji finansowej.

Zakłada się, że w ramach tego rejestru byłyby gromadzone podstawowe informacje o otwartych, prowadzonych i zlikwidowanych rachunkach oraz wystawionych, zmodyfikowanych, zlikwidowanych i wygasłych polisach odnoszących się do ubezpieczeń majątkowych, w których wartość przedmiotu ubezpieczenia przekracza 10.000 zł.
W rejestrze nie byłyby natomiast gromadzone informacje o wysokości środków finansowych zgromadzonych na tych rachunkach ani wartości polis.

Zgodnie z założeniami dostęp do rejestru, za pośrednictwem notariusza, miałyby także osoby legitymujące się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia, chcące ustalić, czy spadkodawca nie pozostawił rachunków bankowych lub umów ubezpieczenia majątkowego wskazujących na istnienie majątku spadkowego.

powrót Podatki dochodowe Dostęp spadkobierców do środków znajdujących się na rachunkach bankowych zmarłych posiadaczy

Szukaj:


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________