ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

piątek, 07 maja 2010 20:40

Złe długi

Napisane przez  Marian Szałucki, doradca podatkowy

Czytelnicy pytają: Osoba fizyczna prowadząca działalność posiada wierzytelności z tytułu niezapłaconych faktur (tzw. złe długi) – od ich powstania nie upłynął jeszcze okres dwóch lat. Firma, która nie uregulowała należności wynikających z tych faktur złożyła wniosek do sądu o ogłoszenie jej upadłości.

Czy nieściągalność wierzytelności jest uprawdopodobniona co pozwala zaliczyć je do kosztów uzyskania przychodów, gdy dłużnik został wykreślony z rejestru, czy też wystarczającym jest, że toczy się już postępowanie upadłościowe, które najprawdopodobniej będzie trwało dłużej niż 24 miesiące? Jakie dokumenty należy złożyć do urzędu skarbowego na okoliczność zaliczenia nieściągalnych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów? Jakie skutki z tytułu nieściągalnych wierzytelności wystąpią w VAT?

Ekspertax odpowiada: Poniżej rozwiązanie dla potrzeb podatku dochodowego oraz VAT.

Wierzytelności nieściągalne jako koszt podatkowy

Przed wyjaśnieniem skutków podatkowych związanych z nieściągalnymi wierzytelnościami w pierwszej kolejności powiedzieć trzeba, iż potoczne pojęcie tzw. złych długów, z którymi związany jest dwuletni okres liczony od daty wystawienia faktury dotyczy ewentualnych skutków w podatku VAT, o których jest mowa przepisach art. 89a-89b ustawy o VAT.

Natomiast w zakresie skutków w podatku dochodowym od osób fizycznych do nieściągalnych wierzytelności interesujące nas kwestie zostały uregulowane w wymienionych niżej przepisach z art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wierzytelności, które nie zostały uregulowana na naszą rzecz można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w oparciu o dwie zasady.

Pierwsza z nich dotyczy zaliczania wierzytelności nieściąganych do kosztów uzyskania przychodów, wcześniej zaliczonych do przychodów należnych, jeżeli ich nieściągalność została uprawdopodobniona w jeden z następujących sposobów:

- postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadające stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo
- postanowieniem sądu o:

· oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, lub
· umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność, o której mowa wyżej, lub
· ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, albo

- protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.

Druga z zasad związana jest z dokonywaniem odpisów aktualizujących wartość należności (wierzytelności) zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o rachunkowości, czyli że ma ona zastosowanie do podatników prowadzących księgi rachunkowe.

W tym przypadku kosztem uzyskania przychodów jest odpis aktualizacyjny od tej części należności, która była uprzednio zaliczona przychodów należnych, pod warunkiem, że ich nieściągalność została uprawdopodobniona w jeden ze wskazanych niżej sposobów:

- dłużnik został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej, postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona jego upadłość obejmująca likwidację majątku, albo
- zostało wszczęte postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego lub na wniosek dłużnika zostało wszczęte postępowanie ugodowe w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, albo
- wierzytelność została zasądzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, albo
- wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika, na drodze powództwa sądowego.

Zatem jeżeli w ramach działalności prowadzone są księgi rachunkowe, w związku z którymi dokonywany był odpis aktualizacyjny wartości wierzytelności nieściągalnej, to odpis ten można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ zostało wszczęte postępowanie upadłościowe.

Jeżeli nie dokonano odpisu aktualizacyjnego, to nie jest możliwe zaliczenie wierzytelności do kosztów podatkowych. Możliwość zaliczenia wierzytelności do kosztów istnieje również w przypadku posiadania prawomocnego wyroku sądowego (z opisu stanu faktycznego nic na ten temat nie wynika).

Jeżeli w ramach działalności prowadzona jest podatkowa księga przychodów i rozchodów i jeżeli przed wszczęciem postępowania upadłościowego nie został przez nas sporządzony protokół, w którym stwierdziliśmy, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od kwoty wierzytelności, bądź też gdy nie posiadamy postanowienia organu egzekucyjnego (komornik sądowy) o nieściągalności, uznanym przez nas jako wierzyciela za odpowiadające stanowi faktycznemu, to w takim przypadku wierzytelności nie możemy zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, gdyż nie zachodzi żadna z przesłanek uprawdopodobniających jej nieściągalność.

Skutki nieściągalnych wierzytelności w podatku VAT

Odnośnie do tzw. złych długów zauważyć przede wszystkim należy, iż przesłanki uznania wierzytelności za nieściągalną, które zostały wymienione w art. 89a ustawy o VAT mają znaczenie jedynie dla celów korygowania podatku należnego VAT. Nie mają one natomiast jakiegokolwiek znaczenia na gruncie podatku dochodowego.

Jeżeli podatnicy VAT zamierzają skorzystać z uprawnienia do korekty tego podatku, to jest to możliwe jedynie pod warunkiem, że zachodzą wszystkie przesłanki korekty. Zgodnie z nimi nieściągalność wierzytelności dla celów VAT uważa się za uprawdopodobnioną w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

A ponadto:

- dostawa towaru lub świadczenie usług była dokonana na rzecz zarejestrowanego czynnego podatnika VAT zarejestrowanego, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji;
- wierzytelności zostały uprzednio wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany i jako podatek należny;
- wierzyciel i dłużnik na dzień dokonania korekty są w dalszym ciągu podatnikami zarejestrowanymi jako czynni podatnicy VAT;
- wierzytelności nie zostały zbyte; od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została ona wystawiona;
- wierzyciel zawiadomił dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego ze względu na wystąpienie okoliczności uprawniających do korekty, a dłużnik w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nie uregulował należności w jakiejkolwiek formie.

Przy korzystaniu z prawa do korekty wraz z deklaracją, która ją obejmuje, zobowiązani jesteśmy pisemnie zawiadomić urząd skarbowy o jej dokonaniu podając kwotę korekty podatku należnego. Ponadto w ciągu 7 dni od dnia dokonania korekty podatku należnego zobowiązani jesteśmy również do zawiadomienia dłużnika o tej czynności. Kopię tego zawiadomienia należy przesłać do właściwego dla nas urzędu skarbowego.

Mając powyższe na uwadze w opisanym przypadku nie możemy skorzystać z prawa do skorygowania podatku należnego z tytułu „złych długów”, gdyż w stosunku do dłużnika prowadzone jest postępowanie upadłościowe.

Podstawa prawna:
· art. 23 ust. 1 pkt 20-21, ust. 2-3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307),
· art. 89a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.).

Marian Szałucki, doradca podatkowy


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________