ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót Podatki Podatki dochodowe Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu

piątek, 05 sierpnia 2011 10:57

Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu

Opublikowane przez:  Zespół Ekspertax

Definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisach. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

W interpretacji indywidualnej z dnia 27 lipca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi uznał, że odszkodowanie otrzymane za bezumowne korzystanie z gruntu podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

 


Podatnik jako właściciel działki siedliskowej z domem mieszkalnym, otrzymał odszkodowanie ponieważ przez teren jego działki w latach 60-tych zakład energetyczny poprowadził linię energetyczną średniego napięcia oraz posadowił stację transformatorową. Powyższe nastąpiło bez jego zgody, nie zostały też zawarte żadne umowy, na podstawie których zakład energetyczny mógł prowadzić swoją działalność na nieruchomości podatnika. Przez cały okres, od czasu wybudowania linia energetyczna i stacja transformatorowa są eksploatowana przez zakład. W 2009 r. zakład energetyczny wystąpił z wnioskiem do sądu o stwierdzenie zasiedzenia służebności nieruchomości, jednak sąd wniosek oddalił.

Podatnik dochodził od zakładu energetycznego wypłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z jego gruntu, który zakład wykorzystywał do prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Podatnik wniósł pozew do sądu o jego zasądzenie odszkodowania za dziesięcioletni okres korzystania z gruntu. Sąd rejonowy w 2010 r. wydał nakaz zapłaty, którym nakazał zakładowi wypłacenie na rzecz podatnika odszkodowania wraz z  odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania sądowego.

Odszkodowanie podatnik otrzymał w wyniku czynności komornika, dokonanych we wrześniu 2010 r. W 2011 r. zakład przesłał podatnikowi informację o osiągniętych przychodach z innych źródeł PIT-8C, w której: w poz. 34 wpisał zasądzone odszkodowanie jako "wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu", w poz. 35 wykazał kwotę przychodu na co składała się kwota odszkodowania i odsetki za zwłokę.

W ocenie podatnika sporządzenie przez zakład informacji PIT-8C i określenie wypłaconej kwoty odszkodowania jako wynagrodzenia było bezpodstawne, bowiem wiązało się z zapłatą podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatnik uważał, że z tytułu otrzymanego odszkodowania nie nalicza się podatku. Uważał też, że otrzymane odszkodowanie podlega zwolnieniu z opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1, pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Organ podatkowy uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 nr 51, poz.307 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkami. Zatem z treści tego przepisu wynika, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawy bądź, od których Minister Finansów zaniechał poboru podatku, w drodze rozporządzenia.

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Otrzymane odszkodowania stanowią więc, co do zasady, przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Część odszkodowań korzysta ze zwolnienia od podatku. Skorzystanie z e zwolnienia z podatku jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji. Wszelkie zwolnienia podatkowe są bowiem odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, a przepisy dotyczące zwolnień powinny być interpretowane ściśle, zgodnie przede wszystkim z ich wykładnią językową. Wykluczone jest w tym przypadku zastosowanie wykładni rozszerzającej jak i zawężającej.



Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1. określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2. odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
3. odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4. odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5. odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6. odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
7. odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Natomiast w myśl art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1. otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2. dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Jak wynika z powyższego, zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 objęte są tylko odszkodowania (zadośćuczynienia), których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań. Zwolnione są także inne odszkodowania niż te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów, ale tylko otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, z wyjątkami wskazanymi w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a-b.

Zagadnienia dotyczące bezumownego korzystania z rzeczy zostały uregulowane w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Zgodnie z art. 224 §2 Kodeksu cywilnego, od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.

Z bezumownym korzystaniem z rzeczy mamy do czynienia gdy osoba trzecia bez tytułu prawnego wchodzi w sferę uprawnień właścicielskich, w wyniku czego właściciel zostaje pozbawiony faktycznego władztwa nad rzeczą oraz możliwości czerpania z niej pożytków. Naprawieniu uszczerbków spowodowanych pozbawieniem właściciela możliwości korzystania z rzeczy służą uregulowane w art. 224-225 Kodeksu cywilnego - tzw. roszczenia uzupełniające.

Treścią tych roszczeń jest żądanie wynagrodzenia za korzystnie z rzeczy oraz zwrot pożytków lub ich równowartości. Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości obejmuje spodziewane korzyści z tytułu umowy najmu lub dzierżawy, która zostałaby zawarta gdyby nieruchomość nie została zajęta. Przepisy prawa przyznają właścicielowi prawo do roszczenia o odszkodowanie, które obejmuje kompensatę utraconych korzyści, jakie właściciel uzyskałby, gdyby rzecz wynajął. Utratą korzyści jest w szczególności szkoda polegająca na nie uzyskaniu pożytków cywilnych, które rzecz przynosi.

Odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ponadto zauważyć należy, że postępowanie upominawcze – obok postępowania zwykłego oraz postępowania nakazowego – jest jednym ze sposobów dochodzenia zapłaty roszczeń pieniężnych na drodze cywilnego postępowania sądowego. Zostało ono uregulowane w przepisach art. 4971 – 505 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.)

Dla wydania przez sąd nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym konieczne jest spełnienie określonych warunków. Sąd wydaje mianowicie nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego, a w innych sprawach, jeżeli przepis szczególny tak stanowi (art. 498 Kodeksu postępowania cywilnego).

Zgodnie z art. 499 Kodeksu postępowania cywilnego, nakaz taki nie może być jednak wydany, jeżeli według treści pozwu:

1. roszczenie jest oczywiście bezzasadne,
2. przytoczone okoliczności budzą wątpliwość;
3. zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego,
4. miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdyby doręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić w kraju.

Art. 499 Kodeksu postępowania cywilnego nie odwołuje się przy tym do treści złożonych dokumentów, ale do treści pozwu, a przy tym używa m.in. sformułowania "jeżeli roszczenie jest oczywiście bezzasadne" oraz przytoczone okoliczności budzą wątpliwość". Nie jest zatem wymagane, jak w postępowaniu nakazowym, aby roszczenie zostało w całości udowodnione złożonymi dokumentami. Tak więc w wypadkach, w których nie zachodzi oczywista bezzasadność roszczenia, oraz nie istnieją okoliczności wymienione w pkt 2-4 art. 499 Kodeksu postępowania cywilnego sąd może wydać nakaz zapłaty.

Otrzymane od zakładu świadczenie zostało na rzecz podatnika zasądzone nie na mocy wyroku sądowego czy też ugody sądowej, lecz w formie wezwania do zapłaty w postępowaniu upominawczym. Zasądzona kwota za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest roszczeniem rozliczeniowym. Obejmuje ono wszystko, co uzyskałby właściciel, gdyby rzecz wynajął, wydzierżawił lub oddał do odpłatnego korzystania.

Dla objęcia zwolnieniem od podatku dochodowego, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, otrzymanego odszkodowania nie jest wystarczające, aby w przepisach prawa określone były same tylko przesłanki powodujące powstanie roszczenia o odszkodowanie. Przepisy Kodeksu cywilnego nie określają bowiem wprost wysokości ani zasad ustalania otrzymanego odszkodowania.

Z uwagi na powyższe brak jest podstaw, aby wypłaconą podatnikowi kwotę uznać za odszkodowanie które na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych korzysta ze zwolnienia od opodatkowania tym podatkiem.

Reasumując, kwota otrzymanego odszkodowania wraz z odsetkami stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie są spełnione warunki zwolnienia od opodatkowania zawarte w omówionych uprzednio przepisach. Oznacza to, iż wypłacona na rzecz podatnika kwota odszkodowania wraz z odsetkami za zwłokę - jako przychód z innych źródeł - podlega opodatkowaniu wg skali podatkowej i powinna zostać wykazana w składanym za 2010 r. zeznaniu podatkowym.

Subskrypcje ekspertax :

22.00

(+23% VAT)

Dzięki subskrypcji Standard przez 1 miesiąc:

+ masz pełen dostęp do zawartości witryny

Bezpieczne subskrypcje ekspertax:
Brak opłaty subskrypcyjnej skutkuje jedynie ograniczeniem dostępu do płatnej zawartości serwisu !

99.00

(+23% VAT)

Dzięki subskrypcji Premium przez 1 miesiąc:

+ rozwiązujemy Twoje problemy w 48 godzin na platformie Komunikacja Prywatna

+ masz wgląd do historii zadawanych pytań

+ nie tracisz czasu na każdorazowe przedstawianie swojej sytuacji faktycznej

Żadnych ukrytych zobowiązań z Twojej strony !

powrót Podatki Podatki dochodowe Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu

Szukaj:


Porady podatkowe :

Reklama
ekspertax :

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________