ekspertax

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
powrót Podatki Podatki dochodowe Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej

środa, 19 października 2011 13:17

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej

Napisane przez  Dorota Ryterska, prawnik

Przychody otrzymane przez wspólnika w związku ze zwrotem, m.in. wkładów w spółce osobowej, do wysokości wniesionych wkładów, są zwolnione z podatku dochodowego. Czynność wypłaty udziału z zysku, bieżącego czy też z lat ubiegłych, nie rodzi skutków podatkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z dnia 12 października 2011 r. wskazał, że wystąpienie wspólnika ze spółki i wiążący się z tym faktem zwrot przypadającego temu wspólnikowi majątku spółki nie skutkuje powstaniem u niego przychodu podlegającego opodatkowaniu. Zobowiązanie występującego ze spółki wspólnika do uiszczenia podatku dochodowego od spłaty udziału w majątku spółki oznaczałoby opodatkowanie już wcześniej opodatkowanego majątku.

Takie stanowisko organ podatkowy zajął jednak dopiero po zakończeniu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który przyznał rację podatnikowi.

Podatnik zwrócił się do organów podatkowych z pytaniem czy na podstawie zwolnienia zawartego w art. 21 ust.1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest jako wspólnik zobowiązany opodatkować całą nadwyżkę przychodu ponad zwracany wkład wniesiony do spółki,
oraz czy wyłączeniu z opodatkowania podlega spłata udziału w majątku spółki (tj. określona w pieniądzu wartość wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, odpowiadająca stosunkowi, w którym jako występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki) pochodząca z wcześniej opodatkowanego dochodu na etapie ustalania zaliczek na podatek dochodowy z działalności gospodarczej

Zdaniem występującego ze spółki wspólnika, rodzaj wniesionego wkładu oraz sposób jego wniesienia do spółki wpływa na sposób rozliczenia ze spółką w momencie wystąpienia ze spółki. W zakresie tym zastosowanie znajduje art. 871 Kodeksu cywilnego. Wynika z niego, że występującemu wspólnikowi zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu:

  1. wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia; nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika,
  2. część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Kwalifikacja wartości zwróconych wkładów do przychodów z działalności gospodarczej występującego ze spółki wspólnika nie oznacza jeszcze konieczności ich opodatkowania - w przypadku tym bowiem znajduje zastosowanie zwolnienie od podatku określone w art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wynika z niego, że wolne od podatku dochodowego są przychody otrzymane w związku ze zwrotem, m.in. wkładów w spółce osobowej, do wysokości wniesionych wkładów. Z komentarza do Kodeksu cywilnego (Kodeks cywilny. Komentarz do artykułów 535-1088, tom II, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004) wynika, że wypłatę w pieniądzu wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, odpowiadającą stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki, należy utożsamiać z wypłatą udziału z zysku ustępującemu wspólnikowi.

Czynność wypłaty udziału z zysku, bieżącego czy też z lat ubiegłych, nie rodzi skutków podatkowych. Inaczej mówiąc, należności stanowiące wypłatę z zysku w ww. rozumieniu nie stanowią przychodu do celów podatkowych. Przyjęcie odmiennego rozwiązania powodowałoby w efekcie podwójne opodatkowanie tych samych kwot - raz na etapie ustalania zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z działalności prowadzonej w formie spółki, a następnie w momencie wypłaty zysku.

Co ciekawe zakończenie działalności gospodarczej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w przypadku wspólnika występującego ze spółki cywilnej niczym nie różni się od osoby fizycznej likwidująca działalność. Nie ma żadnego uzasadnienia prawnego aby te dwie sytuacje traktować odmiennie. W przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność samodzielnie nikomu nie przyjdzie do głowy, aby próbować opodatkowywać środki pieniężne, które pozostają po zakończeniu działalności (z wyłączeniem specyfiki opodatkowania towarów handlowych pozostających na dzień likwidacji). Dlaczego zatem w przypadku wspólnika spółki cywilnej, któremu dokonuje się w pieniądzu spłaty udziału w majątku spółki, który obejmuje najczęściej 2 elementy, tj.:

  1. zwrot wniesionego do spółki wkładu,
  2. spłatę udziału w majątku spółki (tj. określoną w pieniądzu wartość wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, odpowiadającą stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki) pochodzącego z dochodu wcześniej opodatkowanego na etapie ustalania zaliczek na podatek dochodowy z działalności gospodarczej, twierdzi się często, że art. 21 ust. 1 pkt 50 dotyczy całej nadwyżki ponad wniesiony wkład do spółki.

 Wnioskodawca uważał takie stanowisko za niedopuszczalne, gdyż norma prawna zawarta w powyższym art. 21 ust. 1 pkt 50 ww. ustawy nie może dotyczyć dochodu już raz opodatkowanego na podstawie innego przepisu tej samej ustawy co spowodowane jest specyfiką traktowania wspólników, a nie spółki jako podatników podatku dochodowego.

Ugruntowana w prawie zasada jednokrotności opodatkowania na to nie pozwala. Jeżeli stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 50 ww. ustawy - wolne od podatku dochodowego są przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni albo wkładów w spółce osobowej, do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni albo wkładów do spółki osobowej, to wyciąganie wniosku, że cała nadwyżka ponad wartość wniesionego wkładu stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest nieuzasadnione.

Żaden racjonalny ustawodawca nie zawrze bowiem w normie prawnej zastrzeżenia, jak w tym przypadku, np. „z wyjątkiem tej części, która została już opodatkowana". Jest oczywiste, że obowiązek podatkowy w momencie wypłaty w pieniądzu spłaty udziału w majątku spółki nie może dotyczyć tej części wypłaty, dla której obowiązek podatkowy już powstał i która została opodatkowana. Twierdzenie, że literalne odczytanie normy z art. 21 ust. 1 pkt 50 nakazuje opodatkowanie całej nadwyżki ponad wniesiony wkład nie ma umocowania w przepisach prawa materialnego.

Załóżmy, że wspólnicy założyli 4 osobową spółkę cywilną do której wnieśli jako wkład wyłącznie wartość pracy własnej. Każdy z nich przez czas trwania spółki uzyskał dochód po opodatkowaniu podatkiem liniowym 19% w wysokości 1 mln. zł, który w całości został zatrzymany w spółce. W momencie, gdy jeden ze wspólników postanawia wystąpić, to zgodnie z art. 871 Kodeksu cywilnego zwrotowi podlega część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki, czyli 1 mln. zł.

W tej sytuacji norma prawna zawarta w art. 21 ust. 1 pkt 50 nie znajdzie w ogóle zastosowania, bo wspólnik nie otrzyma zwrotu wkładu, a wszystko co otrzyma pochodzi wyłącznie z zatrzymanego, ale wcześniej opodatkowanego dochodu. Bezprzedmiotowe stałyby się rozważania o zwolnieniu z art. 21 ust. 1 pkt 50 zwrotu wkładu "do wysokości wniesionego wkładu". W przeciwnym wypadku opodatkowaniu według skali podlegałaby po raz drugi kwota dochodu opodatkowana w ramach działalności gospodarczej. Sama nazwa, czy określenie dokonywanych rozliczeń z występującym wspólnikiem nie ma w tym przypadku znaczenia, gdyż istotne jest przede wszystkim co składa się na kwoty wypłacane występującemu wspólnikowi.

Dlatego w nawiązaniu do zadanego pytania podatnik występujący ze spółki uważał, że nie jest zobowiązany do opodatkowania całej nadwyżki ponad zwracany wkład wniesiony do spółki.

Tylko to może, zgodnie zresztą z podstawową zasadą postępowania podatkowego, decydować o opodatkowaniu bądź nie uzyskanego przychodu. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2004 r., FSK 594/04 w pełni zaakceptowany przez bogate i jednolite stanowisko sądów administracyjnych, por. wyroki: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 13 maja 2008 r., III SA/Wa 265/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie z dnia 20 grudnia 2007 r., I SA/Lu 694/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z 3 grudnia 2007 r., I SA/GL 234/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach z dnia 22 marca 2007 r., I SA/Ke 72/07, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku z dnia 16 marca 2005 r., I SA/Bk 44/05.

W uzasadnieniu swego wyroku Sąd przychylił się do stanowiska, że wspólnik występujący ze spółki zachowuje prawo do udziału w zysku, który to udział odpowiada wartości majątku wspólnego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, przy uwzględnieniu proporcji, w jakiej wspólnik występujący ze spółki uczestniczył w zyskach spółki. Przy czym uznał, że zysk oznacza nadwyżkę wpływów nad wydatkami w działalności gospodarczej, występującą w założonym okresie.

Na gruncie podatku dochodowego jest to dochód spółki jako wspólnego źródła przychodów wspólników. Dochód z działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej stanowi przyrost majątku spółki dokonywany sukcesywnie i sukcesywnie podlegający opodatkowaniu osobno u każdego ze wspólników w stosunku do jego udziału.

Oznacza, że:

„wystąpienie wspólnika ze spółki i wiążący się z tym faktem zwrot przypadającego temu wspólnikowi majątku spółki nie skutkuje powstaniem u niego przychodu podlegającego opodatkowaniu, bowiem dochody uzyskane dla spółki w czasie jej trwania podlegały opodatkowaniu w każdym roku podatkowym. Zobowiązanie występującego ze spółki wspólnika do uiszczenia podatku dochodowego od spłaty udziału w majątku spółki oznaczałoby opodatkowanie już wcześniej opodatkowanego majątku.”

Tym samym, gdy wypłacana kwota stanowiąca część wartości majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, w stosunku, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki odpowiada przyrostowi wartości majątku spółki powstałego już z raz opodatkowanego dochodu pozostawionego przez wspólników w spółce, to występujący wspólnik nie uzyskuje przysporzenia majątkowego, a w konsekwencji nie uzyskuje przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Doszłoby bowiem do ponownego opodatkowania tych samych kwot. Dlatego w takiej sytuacji nie powstaje przychód dla występującego wspólnika, który stanowiłby nową kategorię ekonomiczną, nie poddaną uprzednio opodatkowaniu.

Dlatego podatnik występujący ze spółki uważał, że spłata udziału w majątku spółki w związku z tym wystąpieniem z ww. spółki podlega wyłączeniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

powrót Podatki Podatki dochodowe Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej

Szukaj:


Porady podatkowe

Reklama

Twoje podatki
- nasze rozwiązania!
_______________________________________________________

Reklama

_______________________________________________________